De schaamte voorbij

Datum: 2022, 19 April

Een jongeman in mijn training worstelt met zijn studievertraging. Het thema speelt al enige tijd maar hij durft het niet bespreekbaar te maken met ouders en partner. Dit thema schaamte (1) komt vaak voor  tijdens mijn trainingen en coaching en ik herken het zelf ook in mijn leven: het moeilijk vinden om iets bespreekbaar te maken omdat ik bang ben voor de reactie van de ander. Bijvoorbeeld aangeven dat ik niet in een fund raising actie wil stappen van een goede vriend terwijl ik weet hoe belangrijk het is voor hem omdat het raakt aan de roots van zijn oorsprong. Wakker liggen, het gesprek 100 keer in mijn hoofd oefenen en dan zien dat het gesprek heel anders verloopt: "geen enkel probleem maatje: ik hou nog net zoveel van je”. Overigens is de variant van de claim “ dat het je niets uitmaakt” of het verhaal doen zonder de realisatie wat het met de ander doet een ander antwoord op hetzelfde gevoel. Deze variant heet overschreeuwen.

Wat is dat toch, dat schaamtegevoel van ok willen zijn in de ogen van de ander? Volgens mij raakt het aan een wezenlijk en universeel gevoel van erbij willen horen met als uiteindelijk risico dat we steeds verder verwijderd raken van de ander waardoor het steeds lastiger wordt het onderwerp bespreekbaar te maken en zo de verbinding de herstellen. Op de plaats waar schaamte wordt overwonnen veranderd oude pijn in nieuwe liefde.

De jongeman uit mijn training durfde het aan zijn schaamte (letterlijk) aan te kijken in een systemische oefening (2). Na het doorleven ervan was er helderheid over wat hem te doen stond en volgde het gesprek waarin hij kom aangeven wat er was gebeurt en waarom hij het nog niet had verteld. Steun was zijn beloning maar zijn grootste geluk vond hij in het vertrouwen dat hij zichzelf niet langer hoefde af te wijzen. Maak van je hart geen moordkuil: het is soms makkelijker gezegd dan gedaan….

 

1. De sociale emoties zijn complexer en maken gebruik van de primaire emoties. Vele hebben te maken met de altijd aanwezige natuurlijke hiërarchie bij sociale dieren en mensen. Ook bij primaten wordt het uiten van bepaalde emoties aangemoedigd (aangeleerd) en anderen ontmoedigd (afgeleerd). Bij mensen zien we ook dat elke cultuur een specifieke uitdrukking is van een andere manier van omgaan met het basispakket van primaire en sociale emoties. Voorbeelden van sociale emoties zijn:

Schaamte               Ik doe iets wat niet past naar de ander.

                            (Gebruikt pijn en verdriet.)

Verontwaardiging    Een gevoel over dat een ander iets doet wat niet past.

                            (Gebruikt pijn, verdriet en boosheid.)

Jaloezie                  Ik kom tekort ten opzichte van een ander.

                            (Gebruikt woede, angst en verdriet.)

Andere sociale emoties zijn afgunst, minachting, trots, bewondering, sympathie, empathie, verwarring. 

2 Systemisch werken gaat ervan uit dat iedereen wordt beïnvloed door de systemen waarvan hij of zij deel uitmaakt. Je eigen familie is zo'n systeem, maar ook de organisatie waarbinnen je werkt, een vereniging, een team of je sociale omgeving of relaties.

« Terug naar het Overzicht